MUZEUM ŻYDOWSKIE W PRADZE

Sanacja zabudowy praskiego getta, 1900 r. Do powstania Muzeum Żydowskiego w 1906 r. przyczynił się historyk, dr Salomon Hugo Lieben wraz z dr. Augustinem Steinem, przedstawicielem ruchu czesko-żydowskiego i późniejszym przewodniczącym Praskiej Gminy Żydowskiej. Pierwotnym celem było zachowanie cennych dzieł artystycznych z praskich synagog, zlikwidowanych w ramach przebudowy Miasta Żydowskiego na początku XX w. Po zajęciu Czech i Moraw w dniu 15 marca 1939 r. muzeum zostało zamknięte dla publiczności. W 1942 r. naziści założyli Centralne Muzeum Żydowskie, w którym zgromadzono przedmioty artystyczne ze 153 zlikwidowanych czeskich i morawskich gmin żydowskich i synagog. Założenie muzeum zainicjował dr A. Stein przy współpracy z innymi specjalistami. Dążyli oni do uratowania cennych pod względem artystycznym i zabytkowym przedmiotów, których istnieniu zagrażała trwająca wówczas konfiskata majątku żydowskiego. A. Machek: Portret rabina S. J. L. Rapoporta, ok. 1840 r. Po II wojnie światowej Muzeum Żydowskie zarządzane było przez Radę Gmin Żydowskich w Republice Czesko-Słowackiej. Następnie, w 1950 r., włączono je przymusowo w skład majątku państwa, w którym od 1948 r. panowała dyktatura komunistyczna. Powstałemu w ten sposób Państwowemu Muzeum Żydowskiemu narzucono wiele ograniczeń, uniemożliwiających prowadzenie pracy specjalistycznej, wystawienniczej, badawczej i oświatowej. Warunki, jakie zaistniały po upadku ustroju komunistycznego w 1989 r., umożliwiły zmianę statusu muzeum. W dniu 1 października 1994 r. budynki zwrócono Gminie Żydowskiej w Pradze, zbiory oddano Federacji Gmin Żydowskich w Republice Czeskiej, a jednocześnie powstało Muzeum Żydowskie w Pradze, założone jako instytucja niepaństwowa. Muzeum Żydowskie jest właścicielem jednej z najbogatszych kolekcji judaików na świecie, liczącej około 40 000 eksponatów i 100 000 książek. Jest to ekspozycja wyjątkowa nie tylko ze względu na ilość eksponatów, ale przede wszystkim ze względu na jednolite terytorium ich pochodzenia – Czechy i Morawy. Całość zbiorów odzwierciedla w pełni życie i dzieje Żydów w tym regionie. Muzeum Żydowskie sprawuje pieczę nad następującymi obiektami: Synagoga Maisela, Synagoga Hiszpańska, Synagoga Pinkasa, Stary Cmentarz Żydowski, Synagoga Klausen, Sala Obrzędów (budynek praskiego Bractwa Pogrzebowego) i Cmentarz Żydowski na Žižkovie.